تبلیغات
Case Method in Healthcare Operational Research Education - تكنیك های تصمیم گیری چند معیاره در پژوهش عملیاتی(فرآیند تحلیل سلسه مراتبیAHP)

فرآیند تحلیل سلسه مراتبی

یكی از روشهای پیچیده محاسباتی در حوزه پژوهش عملیاتی روش تحلیل سلسه مراتبی است.علت سلسله مراتبی خواندن این روش آن است که ابتدا باید از اهداف و استراتژی‌های سازمان در راس هرم شروع کرد و با گسترش آنها معیارها را شناسایی کرد تا به پایین هرم برسیم. فرایند تحلیل سلسله مراتبی یكی از جامع ترین سیستم های طراحی شده برای تصمیم گیری با معیارهای چندگانه است. از آن جا كه ما می توانیم:

فرایند تصمیم گیری را فرموله كنیم؛

در ادامه به حل یك مثال با استفاده از این روش می پردازیم.

،A فرض كنید كه بخواهید برای خرید یك خودرو تصمیم گیری كنید. گزینه های این مساله سه خودروی باشد. هم چنین معیارهای انتخاب شما شامل قیمت، مصرف سوخت، راحتی و مدل باشد. برای حل C و Bمساله ابتدا سلسله مراتب را رسم میكنیم. سپس به محاسبه وزن پرداخته و در پایان وزن نهایی هر گزینه را مشخص میكنیم.

ساختن سلسله مراتب:

سلسله مراتب نمایش گرافیكی از مساله (هدف، معیارها و گزینه های انتخاب) میباشد.

شکل ١- سلسله مراتب انتخاب خودرو

٣

حال از پایین ترین سطح به پالایش سلسله مراتب می پردازیم. در گام اول ماتریس مقایسه زوجی را برای

گزینه ها دو به دو با یگدیگر مقایسه می شوند. این AHP هر معیار به طور جدا تشكیل می دهیم. در روش

مقایسه ها از طریق پرسشنامه (نظر كارشناسان) یا فرد تصمیم گیرنده صورت می گیرد. با توجه به نتیجه

مقایسه ها كه می تواند شامل پاسخ های كاملا مطلوبتر، مطلوبیت خیلی قوی، مطلوبیت قوی، كمی

مطلوبتر یا یكسان باشد به ترتیب عددی بین 9 تا 1 انتساب داده می شود.

عدد 6 می باشد . C بر B عدد 8 و ترجیح C بر A عدد 2، ترجیح B بر A در مثال، از نظر راحتی ترجیح

1/6 می باشد . بدیهی است كه B بر C 1/8 و ترجیح A بر C 1/2 ، ترجیح A بر B بدین ترتیب ترجیح

برابر یك است. C بر C و B بر B ،A بر A ترجیح

در نتیجه ماتریس مقایسه زوجی برای معیار راحتی به صورت زیر است:

شکل ٢- ماتریس مقایسه زوجی

در گام بعدی

ابتدا حاصل جمع هر ستون را به دست می آوریم.

سپس هر عنصر در ماتریس زوجی را به جمع ستون خودش تقسیم می ك نیم تا ماتریس زوجی

نرمالیزه شود.

مقدار میانگین هر سطر در ماتریس نرمالیزه را محاسبه می كنیم.

۴

شکل ٣- ماتریس نرمالیزه

0) برترین اتومبیل است. / با وزن نسبی 593 ) A بنابراین ما می بینیم كه با در نظر گرفتن راحتی، اتومبیل

این مراحل را بطور مشابه برای دیگر معیارها نیز انجام می دهیم. یعنی ماتریس مقایسه زوجی و ماتریس

نرمالیزه را برای معیار قیمت، مصرف سوخت و مدل تشكیل داده و وزن نسبی را محاسبه می كنیم . برای

محاسبه این وزن ها، ابتدا تصمیم گیرنده باید اتومبیل ها را به صورت زوجی نسبت به هر معیار مقایسه

كند، ماتریس نرمالیزه را تشكیل دهد و از هر سطر میانگین بگیرد.

فرض كنید داده های جدول یك پس از محاسبات به دست آمده است.

جدول ١- وزن گزینه ها نسبت به معیارها

مدل راحتی مصرف قیمت

A 0/123 اتومبیل 0/087 0/593 0/265

B 0/320 اتومبیل 0/274 0/341 0/655

C 0/557 اتومبیل 0/639 0/066 0/080

حال سطح بالاتر را پیمایش می كنیم.

در این سطح باید معیارها به صورت دو به دو با یكدیگر مقایسه شوند . در ادامه ماتریس مقایسه زوجی

معیارها آمده است.

۵

جدول ٢- ماتریس مقایسه زوجی معیارها

مدل راحتی مصرف قیمت

1 قیمت 3 2 2

1/3 مصرف 1 1/4 1/4

1/2 راحتی 4 1 1/2

1/2 مدل 4 2 1

و پس از محاسبه ماتریس نرمالیزه و میانگین هر سطر وزن نسبی هر معیار به صورت زیر به دست می آید:

جدول ٣- وزن هر معیار نسبت به هدف

0/ قیمت 398

0/ مصرف 085

0/ راحتی 218

0/ مدل 299

محاسبه وزن نهایی اتومبیل ها

در این مثال ما ابتدا وزن گزینه ها نسبت به هر معیار را محاسبه كردیم. سپس وزن معیارها را نیز با توجه

به هدف (انتخاب بهترین خودرو) محاسبه نمودیم.

پس به راحتی می توان بیان كرد كه وزن نهایی هر گزینه عبارتست از:

پس با توجه به داده های جدول یك و سه داریم:

۶

و به همین ترتیب

B 0.421 = وزن نهایی

C 0.314 = وزن نهایی

اتومبیلBبهترین انتخاب محسوب می گردد.




  • آخرین ویرایش:-
نظرات()   
   
Can stretching help you grow taller?
پنجشنبه 23 شهریور 1396 08:21 ب.ظ
Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it.

Look advanced to more added agreeable from you! However, how could we communicate?
Suzanna
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:43 ب.ظ
Great site you have here but I was wanting to know if you knew
of any forums that cover the same topics talked about
in this article? I'd really like to be a part of online
community where I can get feedback from other knowledgeable
individuals that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know.
Appreciate it!
Virgie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 09:01 ق.ظ
Hello There. I found your blog using msn. This
is an extremely well written article. I will make sure to bookmark
it and return to read more of your useful information. Thanks for the post.
I'll certainly comeback.
رضا
یکشنبه 15 خرداد 1390 05:03 ب.ظ
سلام و خسته نباشید
سوالی دارم تكنیكهای saw,electre,topsis,ahp , .... كدامیك را كجا باید استفاده كنیم؟
یعنی چه مورد سوال را با ahp وچه .....؟
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر